Oʻzbekiston 34 mamlakatda 287 ming fuqaroni ishga joylashtirishi mumkin

Mehnat migratsiyasi masalalariga bagʻishlangan yigʻilishda davlat rahbari Oʻzbekiston ikki omilni birlashtirishi kerakligini taʼkidladi: fuqarolarning xorijda ishlash istagi va boshqa mamlakatlarda ishchi kuchiga talabning ortib borayotgani. Uning soʻzlariga koʻra, tarmoq rahbarlari va hokimlarning vazifasi oʻzbekistonliklarni xalqaro mehnat bozorida ishlashga tayyorlash hamda ularga mos boʻsh ish oʻrinlarini topishda yordam berishdan iborat.

Soʻnggi yillarda tashkil etilgan mehnat migratsiyasi tizimi kengaydi. Avval ishlar atigi uchta mamlakat bilan olib borilgan boʻlsa, hozir Oʻzbekiston bu yoʻnalishda 27 davlat bilan hamkorlik qilmoqda.

Soʻnggi oʻn yil ichida xorijda ishlayotgan oʻzbekistonliklar soni ikki baravar kamaydi, biroq ularning oilalariga yuborayotgan pul oʻtkazmalari hajmi toʻrt baravar oshdi. Prezident buni Oʻzbekistondan borayotgan mutaxassislarga munosabat oʻzgargani bilan izohladi: xorijga tobora koʻproq oddiy ish oʻrinlariga emas, balki malakali kadrlar sifatida borilmoqda.

Reklama

Hokimlar, elchilar va texnikumlar rahbarlariga fuqarolarni daromadi yuqoriroq ish oʻrinlariga tayyorlash tizimini qayta koʻrib chiqish topshirildi. Nomzod qaysi mamlakatda va qaysi ish beruvchi qoʻlida ishlashi, qancha daromad olishi hamda uning huquqlari qanday himoya qilinishini oldindan bilishi kerak.

Xorijiy mehnat bozorlariga chiqishda elchilar, hokimlar va texnikumlar muvofiqlashtirilgan holda ish yuritishi lozim. Germaniya, Turkiya, Slovakiya va Qatarda ijobiy tajriba mavjud: u yerda ish beruvchilar topilib, ular texnikumlar bilan bogʻlandi va oʻzbekistonliklarni ishga joylashtirish tashkil etildi.

Yevropa Ittifoqi ilk bor Markaziy Osiyodan mutaxassislarni jalb etishni oʻz migratsiya strategiyasiga kiritdi. Biroq ushbu talabdan foydalanishda Oʻzbekistonning diplomatik vakolatxonalari, hududiy hokimliklari va texnikumlarining roli hali ham yetarli emas.

Misol sifatida 33 ming ishchiga ehtiyoji bor Buyuk Britaniya keltirildi. Hozir fuqarolar asosan u yerga mavsumiy qishloq xoʻjaligi ishlariga yuborilmoqda, tibbiyot, logistika va sanoat sohalaridagi ish beruvchilar bilan kelishuvlar esa hali yoʻlga qoʻyilmagan. Oʻzbekistonliklarning «Yoshlar mobilligi» dasturida ishtirok etishi masalasi ham hal etilmagan. Italiya bilan mehnat migratsiyasi imkoniyatlarini kengaytirish boʻyicha kelishuvga erishilgan, biroq amalda bu imkoniyatdan hozircha foydalanilmayapti.

Prezident xorijda yuqori maoshli ishga ega boʻlishning asosiy shartlaridan biri sifatida tillarni bilishni qayd etdi. Qariyb 200 ming nafar yosh oʻzbekistonlik ingliz tilini yaxshi oʻrganib, sertifikatlar olgan, biroq ularni AQSh, Kanada, Avstraliya, Yangi Zelandiya, Shvetsiya va Daniyada ishga joylashtirish imkoniyatlari hozircha yetarlicha faol ishga solinmayapti.

Bu yil Germaniya Oʻzbekistondan 45 ming nafar mutaxassisga soʻrov yubordi, biroq atigi 2 ming kishi ishga joylashdi. Asosiy cheklov nemis tilini biladigan nomzodlar yetishmasligi boʻldi. Shu sababli prezident topshirigʻiga koʻra, kasbiy taʼlimni darhol til tayyorgarligi bilan birga olib borish kerak.

Andijonda tadbirkor faoliyati toʻxtab qolgan texnikumni qayta tikladi va Germaniyadan jalb etilgan oʻqituvchilar yordamida yiliga 1,5 ming nafar mutaxassis tayyorlamoqda. Ushbu yondashuvni boshqa hududlarga ham yoyish rejalashtirilmoqda. Har bir viloyatda 2–3 ta texnikumda nemis tilini kasb bilan bir vaqtda oʻqitishni tashkil etish taklif qilindi.

Kelasi yili maktablar va texnikumlar uchun nemis tilida soʻzlashuvchi 500 nafar oʻqituvchini jalb etish rejalashtirilmoqda. Bundan tashqari, kelgusi oʻquv yilidan boshlab oliy taʼlim muassasalarida nemis tili oʻqituvchilarini tayyorlash boʻyicha davlat buyurtmasini ikki baravar oshirish topshirildi.

Germaniya, Yaponiya va Koreyaning yirik kompaniyalari oʻzlariga kerakli mutaxassislarni bevosita Oʻzbekiston texnikumlarida tayyorlashdan manfaatdor. Ular oʻquv dasturlarini ishlab chiqish va taʼlim muassasalarini jihozlashda ishtirok etishga tayyor. Bir oy ichida xorijiy ish beruvchilar talablariga moslab qayta tashkil etiladigan 20 ta texnikumni tanlab olish topshirildi. Bu texnikumlar kelasi yildan faoliyatini yangi talablarga moslashtiradi.

Yana bir rejaga koʻra, har bir viloyatda 2–3 tadan texnikum yirik tadbirkorlarga beriladi. Ushbu muassasalar orqali har yili kamida 30 ming nafar mutaxassisni tayyorlash, ularning darhol ish boshlashiga imkon yaratish koʻzda tutilmoqda. Texnikumlar 15 yil muddatga boshqaruvga beriladi, bitiruvchilar esa davlat namunasidagi malaka sertifikatlarini oladi.

Biznes uchun kadrlar tayyorlash va uskunalar xaridiga sarflangan xarajatlarni toʻlangan soliqlardan chegirish mexanizmi yaratiladi. Tadbirkorlarga xorijda muvaffaqiyatli ishga joylashgan har bir bitiruvchi uchun grant ham toʻlash rejalashtirilmoqda.

Texnikum binolarining bir qismi yoshlarni kasb va tillarga oʻqitish uchun bepul ijara asosida beriladi. Xorijdan taklif etiladigan oʻqituvchi va ekspertlar uchun ijtimoiy soliq 1 foiz miqdorida belgilanadi. Oʻquv jarayoni uchun zarur uskunalar va inventar bojxona bojlaridan ozod qilinadi.

Hokimiyat, shuningdek, Oʻzbekistonda ikkita yirik xalqaro rekruting kompaniyasi faoliyat yuritishi uchun sharoit yaratmoqchi. Ular nafaqat ish beruvchilarni topishi, balki mutaxassislarni tayyorlash va ularni bevosita ishga joylashtirishda ham ishtirok etishi kerak boʻladi.

Joriy yilda oʻzbekistonliklar uchun 34 mamlakatda boʻsh ish oʻrinlari mavjud, biroq fuqarolar bu imkoniyatlar haqida yetarlicha xabardor emas. Xorijdagi ish oʻrinlari haqidagi maʼlumotlar har bir mahallaga yetib borishi kerak. Har bir buyurtma boʻyicha mamlakat, talab etiladigan kasb, taʼlim olish joyi va zarur xorijiy til koʻrsatilishi lozim. «Mahalla yettiligi» xorijda ishlashni istagan fuqarolarga bu imkoniyatlar haqida maʼlumot beradi va nomzodlar haqidagi maʼlumotlarni «Onlayn mahalla» platformasiga kiritadi.

Yigʻilishda xorijda ishlayotgan fuqarolarning huquqlarini himoya qilish zarurligiga alohida urgʻu berildi. Muammolarga duch kelgan oʻzbekistonliklar «Onlayn mahalla» platformasi orqali murojaat qoldirishi mumkin.

30-noyabrdan 5-dekabrgacha Toshkentda «Yangi Oʻzbekiston — global imkoniyatlar chorrahasi» forumi oʻtkazilishi rejalashtirilgan. Tadbirga 52 mamlakat vakillari kutilmoqda. Forum tadbirkorlarga yangi eksport yoʻnalishlarini topishda, xorijda ishlashga qiziqayotgan fuqarolarga esa Yevropa va Fors koʻrfazi mamlakatlaridagi ish beruvchilar bilan aloqa oʻrnatishda yordam berishi kerak.

Yigʻilishda xorijdan qaytgan fuqarolarni ish bilan taʼminlash masalasi ham koʻrib chiqildi. Yil boshidan buyon Oʻzbekistonga 1 million 116 ming kishi qaytib keldi. Ular orasida Germaniya, Buyuk Britaniya, Koreya, Yaponiya va Rossiyaning sanoat, qurilish, logistika, xizmat koʻrsatish hamda qishloq xoʻjaligi sohalarida tajriba orttirgan mutaxassislar bor.

Prezident ushbu kadrlar salohiyatini mahalliy korxonalar uchun imkoniyat deb atadi. Gap xorijda yirik sanoat obyektlarida ishlagan, zamonaviy texnologiyalarni oʻzlashtirgan va boshqa mehnat madaniyati tajribasiga ega boʻlgan insonlar haqida bormoqda. Hokimlar va tarmoq rahbarlari ularga mos ish oʻrinlarini taklif qilishi hamda ularning bilimlaridan foydalanishi kerak.

Buning uchun qaytgan migrantlarning ish joyi, kasbi va mehnat staji haqidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan platforma yaratiladi. U hokimlar va tarmoq rahbarlari foydalanadigan tizimga ulanadi. Yil oxirigacha qaytib kelgan 250 ming fuqaro uchun mos ish topish topshirildi. Oʻz biznesini boshlamoqchi boʻlganlarga mentorlik va zarur sharoitlar taqdim etilishi kerak.